Gaidalai Char Barsha

नेपालमा २०५२ देखि चर्केको राजनीतिक द्वन्द्वको मौका छोपेर चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा २०५८ सालमा एकै वर्ष कम्तिमा पनि ३७ वटा गैँडा चोरी सिकारीबाट मारिएका थिए । २०४७ देखि तीन दशकसम्म वन, वन्यजन्तु र वातावरण संरक्षणका क्षेत्रमा क्रियाशील कमलजङ्ग कुँवर २०५९ माघदेखि २०६३ जेठसम्म चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयको सहायक वार्डेन पदमा चार वर्षसम्म कार्यरत रहँदा उनलाई गैँडाको चोरी सिकार नियन्त्रण एकाईको जिम्मेवारी दिइएको थियो । त्यसपछि वर्षैपिच्छे गैँडाको सिकारमा उल्लेख्य कमी आएको थियो । सो अवधिमा उनले गैँडाका चोरी सिकारी, खाग तस्कर, तस्करीतन्त्रलाई पक्षपोषण गर्ने भ्रष्ट कर्मचारीतन्त्र, सुरक्षाकर्मी, न्यायालय र राजनीतिक पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ता विरुद्ध गरेको सङ्घर्ष समेटिएको यो पुस्तक गैँडा बचाउने संघर्षमा लेखकले के पत्ता लगाए, के गरे, वास्तवमा के भयो र अन्त्यमा गैँडाको “शून्य सिकार वर्ष” मनाउने लक्ष्य कसरी हासिल भयो भन्ने यथार्थ विवरण हो । २०६३ चैत्रदेखि २०६४ भदौ मसान्तसम्म कार्यवाहक प्रमुख वार्डेनको रूपमा कार्यरत रहदा उनको नेतृत्वमा एउटा पनि गैँडाको चोरी सिकार भएन । अन्ततः अटल प्रतिबद्धता, धैर्यता, निरन्तरता र आफ्ना गल्तीहरूबाट पाठ सिकेर उनले शून्य सिकारको सपना पूरा गरे । सन् २०१३ देखि २०१५ सम्म चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयमा प्रमुख वार्डेन अर्थात् प्रमुख संरक्षण अधिकृतको जिम्मेवारीमा रहदा नेपालले सन् २०१३ र २०१५ मा गैँडाको “शून्य सिकार वर्ष” मनाएको थियो । गैँडा संरक्षणको संघर्षको सफलताको कथा गैँडालाई चार वर्ष उनको पहिलो कृति हो ।