Tamang Lok Katha Sanglo

हाम्रा लोककथाले प्रायः विविध पक्षलाई नियालेको पाइन्छ । हासै समाजभित्रका मौलिक चरित्रमार्फत सन्देश प्रवाह गरिरहेको हुन्छ । तामाङ संस्कृति र संस्कारले बेग्लै पहिचान बोकेको छ । विशेषतः यहाँ डम्फू, लामा, बोन, झाँक्री र तम्बा लगायतले जातीय सौन्दर्य पोखेका छन् । यिनै परम्परागत ज्ञानले पुर्खालाई चिनाउन मद्दत गरेको छ । आदिवासी समुदायका आवाजहरू गीतजस्तै सुरिला हुन्छन् । त्यसले जीवनको लय समातेको हुन्छ । जहाँ समाज रूपान्तरणका लागि अनेकौ प्रयास भएका छन् । त्यो पात्र आज पनि हामी सामु विभिन्न भूमिकामा देखा पर्छन् । हुन त तामाङको आफ्‌नै सीप र कला छ। यसभित्र सपना र सङ्घर्षका कथा छन्। जहाँ ती समुदायका प्रतिध्वनि सुन्न सकिन्छ । तिनै पुर्खाका सन्देश गुरुमन्त्रजस्तै लयवद्ध भएर गुञ्जिन्छन्। त्यो पात्र आज पनि आफैलाई चिनाउन इतिहासको दैलो खोल्न आतुर छन् । गगनदीप सर्व लोकसाहित्य कुनै पनि जाति वा समुदायको भाषा, साहित्य, कला र संस्कृतिको आधार हो । लोकदर्शनबाटै समाजका आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक र धार्मिक पक्षहरू सञ्चालित भएका हुन्छन् । जसले मानव हुनुको पूर्णतालाई अघि सार्दै जीवनलाई बाँच्न र बचाउन प्रेरित गर्दछ । हो, तिनै समयको साक्षीको रूपमा तामाङ जातिको लोकदर्शनको आधारशिलामा उभिएका कथाहरू हुन् तामाङ लोककथाहरू । जसलाई तामाङ जनजिब्रोबाट टपक्क टिपेर जस्ताको तस्तै सग्लो पुस्तकाकारमा उतारेर गर्विलो कार्य गरेका छन् सङ्कलकद्वय रविन्द्र तामाङ र सोनी तामाङले । लोककथा आफैंमा सिर्जना होइन। यो त एक पुस्ताबाट अर्को पुस्तामा संस्कृति र विकृति बीच कथिएको कथ्य परम्परा हो। यस्ता आख्यानहरूलाई भनिदै नजाने हो भने एक निश्चित कालखण्डमा गएर त्यसै त्यसै हराएर जाने सम्भावना रहन्छ। यस अर्थमा यो मौखिक हस्तान्तरणको प्रक्रिया पनि हो । आजको प्राविधिक एवं भौतिक युगमा कतिपय मिथकहरू हराइसकेका छन् भने कतिपय हराउने क्रममा छन् । यस्तोमा सङ्कलकद्वयले तामाङ समुदायको सामाजिक, ऐतिहासिक एवं धार्मिक पक्षसँग सम्बन्धित प्रचलित मिथकहरूलाई प्रवर्द्धन र आगामी पुस्ताका लागि सुरक्षित गर्दै जातीय पहिचानलाई समेत उजागार गर्ने प्रशंसनीय कार्य गरेका छन् । कृष्णकुमार लामा (तामाङ)